Back To Top

Samenwerking en digitalisering in Ervaring (ver)Telt Tour

De tweede editie van de Ervaring (ver)Telt Tour staat in het teken van samenwerking en digitalisering. Vanuit het noorden van het land, waar we te gast zijn bij Rolf Koops van BuildinG, delen we kennis, ervaring en mooie verhalen.

BuildinG (build in Groningen) is een onafhankelijk platform voor toekomstbestendige bouw. ‘Wij willen partijen uit de hele keten bij elkaar brengen. Architecten, aannemers, bouwers, corporaties, iedereen is bij ons welkom. Wij hebben een proeftuin waar we kunnen bouwen en testen en willen onze kennis zoveel mogelijk delen,’ vertelt Rolf. Hij vindt het belangrijk om kennis te delen met innovatiehubs door het hele land om zo een horizontale netwerkstructuur te bouwen.

Samenwerking: slimmer, sneller en goedkoper werken

Goede samenwerking in de bouw is nog niet altijd vanzelfsprekend, maar als we op grote schaal willen verduurzamen wel belangrijk. Volgens Jan Leistra, van woningbouwcorporatie Wold&Waard, is het matchen van gelijkgestemden voor samenwerking belangrijker dan maar gewoon een grote groep mensen bij elkaar krijgen. ‘We werken inmiddels samen met de G13, bestaande uit dertien Groningse woningbouwcorporaties die elkaar op het gebied van de aardbevingsproblematiek al hadden gevonden. Daarvan zijn nu zes corporaties als kwartiermakers samen bezig met verduurzaming voor de hele G13.’

Het is de tweede keer dat Wold&Waard een samenwerking aangaat met andere corporaties op het gebied van verduurzaming. ‘De eerste keer mislukte, omdat we met te veel afzonderlijke corporaties waren, die niet alle neuzen dezelfde kant op hadden. Het gaat nu met de G13 veel beter.’ De samenwerking is voor Wold&Waard een kans, omdat de woningbouwcorporatie te klein is om zelf versnelling in de verduurzaming van woningen aan te brengen. ‘We moeten huurders bedienen en kosten spelen ook mee. Als we samenwerken kunnen we slimmer, sneller en goedkoper ons werk doen,’ vertelt Jan.

‘Vroeger spraken we over bakstenen, nu over samenwerking’

In Drenthe verliep de samenwerking heel natuurlijk. Jan Willem Stevens van woningbouwcorporatie Lefier vertelt dat het klein begon: ‘Eerst kochten we gezamenlijk pennen en papier in. We gingen op steeds meer vlakken samenwerken. Het inkopen van woningen volgde daaruit.’ Het is volgens hem belangrijk om bij de samenwerking elkaars verwachtingen in het oog te houden. ‘Je moet  zowel intern als extern met elkaar in gesprek blijven gaan. Dat zijn hele andere gesprekken dan vroeger, toen spraken we over bakstenen, nu gaat het over samenwerking en verwachtingen. Het is belangrijk om de rode draad te vinden en te houden. Dan wordt de samenwerking een succes.’

Volgens Jan Willem is het ook vooral van belang om gewoon te beginnen met verduurzamen. ‘Dit jaar starten we met een pilot en gaat de eerste schop in de grond. Daarmee houden we voor ogen dat niet innovatie, maar woningen het doel zijn.’ Rolf van BuildinG vindt dat een mooi voorbeeld van verandering. ‘De bouw zit soms vast in traditionele patronen. Aanpassingen kunnen nu veel tijd en geld kosten, maar we moeten de langetermijndoelen voor ogen houden. Uiteindelijk besparen we en voegen we iets toe voor huurders en klanten.’

Video’s en praktijkvoorbeelden uit Grootegast

In twee video’s wordt duidelijk hoe het verduurzamen in de praktijk voor huurders eruit ziet. Fred Sekema van Wold&Waard leidt ons in de eerste video rond door de verbouwde woningen in Grootegast. ‘Natuurlijk is er overlast voor omwonenden. Er zijn studerende jongeren, zwangere vrouwen of zieke mensen voor wie de overlast extra vervelend is. Het is dan belangrijk om goed te blijven communiceren. Zorg dat huurders zich gehoord voelen.’ Wold&Waard heeft concrete oplossingen voor de overlast gezocht. ‘We hebben een container ingericht zodat jongeren konden studeren en in extreme gevallen tijdelijke woonruimte voor mensen gezocht. Zolang je goed blijft communiceren, hebben mensen heel veel begrip.’

Bouwbedrijf van Wijnen renoveerde in samenwerking met Wold&Waard de huizen in Grootegast. De woningen zijn geïsoleerd, er zijn nieuwe kozijnen en een WTW-installatie (warmteterugwinning) geplaatst. ‘Een concrete les die we hebben geleerd is dat de WTW teveel vocht uit het huis haalde. Dit hebben we opgelost door metingen van de luchtvochtigheid te doen en te zorgen dat de installatie het vochtniveau op peil hield,’ vertelt Bert Mulder, werkzaam bij van Wijnen.

Data: de bouwsteen van renovatie

Data is heel belangrijk bij het verbouwen van huizen. Als er vooraf nulmetingen worden gemaakt, kan na de verbouwing goed gemonitord worden wat er is verbeterd. Ook hier geldt weer dat samenwerking belangrijk is. ‘De aanbestedingsmarkt is super competitief,’ vertelt Rolf van BuildinG. ‘Maar ook hier moeten we samenwerken en data delen. Er zijn veel nieuwe technieken om data te verzamelen. We moeten er nu voor zorgen dat deze data gaan bijdragen aan de leercurve. Bij het traditionele bouwproces zijn de monitoring en werkzaamheden op een gegeven moment afgelopen. We gaan nu over naar een continu proces. Met de computer kunnen we veel nauwkeuriger bepalen wat er nodig is om een huis te verduurzamen. Zo kunnen we betere keuzes maken en opschalen.’

Opschalen is belangrijk, vindt ook hoogleraar Andre Dorée van universiteit Twente. ‘Als we nu beginnen met verduurzamen, moeten we alsnog duizend woningen per dag doen om een beetje op te schieten. Dit moeten we realiseren door middel van digitalisering. Daarom is het belangrijk om de digitalisering van de bouw ook in het onderwijs onder de aandacht te brengen. MBO-ers, HBO-ers, iedereen in de bouw moet met data leren werken. Bouwbedrijven moeten deze mensen straks zelf in huis gaan halen, anders worden ze te afhankelijk van derden,’ aldus de hoogleraar.

Leren en kopiëren

Kwartiermaker Arthur Lippus uit Utrecht weet niet of het wel een goed idee is om al die kennis in huis te halen. Hij richt zich liever op start-ups en scale-ups. ‘Die zijn voor ons interessant omdat ze soms volledig ondersteund worden door Google. Dat krijg je in je eigen organisatie niet zomaar voor elkaar.’ Ook hij vindt het belangrijk om kennis met ander hubs te delen.

Ter afsluiting geeft Rolf van BuildinG aan dat het interessant is dat er bij verschillende hubs heel organisch specialisaties ontstaan. ‘Utrecht en Haarlem zijn bijvoorbeeld heel goed in digitalisering. Voor ons is dat mooi, wij kunnen van hun kennis leren en dingen kopiëren. We moeten in de bouw leren om niet steeds opnieuw het wiel uit te vinden. Alleen dan kunnen we op grote schaal gaan verduurzamen.’

Benieuwd naar de hele aflevering van de Ervaring (ver)Telt Tour? Bekijk hem hier.

Tijdens de volgende en derde editie van de Ervaring (ver)Telt Tour op 13 april gaan we op bezoek bij Arthur Lippus in Utrecht. Reserveer nu alvast deze datum in jouw agenda. Aanmelden voor deze tour kan via https://derenovatieversneller.nl/agenda/

Benieuwd naar de vorige editie? Die hier terug te zien.