Back To Top

De Bouwcampus focust op opschaling

Om tot opschaling van CO2-neutrale woningrenovatie te komen, ziet netwerkorganisatie De Bouwcampus het belang van een onderling verbonden innovatielandschap. Niet langer versnipperd pilots ontwikkelen zonder het geleerde te delen, maar samenwerken om kruisbestuivingen en opschaling tot stand te brengen. En om te voorkomen dat het wiel een tweede keer wordt uitgevonden op een andere plek. In de regio’s werd al veel geëxperimenteerd, maar er was nog geen verbinding tussen de verschillende regionale innovatiehubs. En daar zag De Bouwcampus haar kans schoon. We praten erover met transitiestrateeg Atto Harsta en transitiemaker Hans van ’t Land.

Communities of Practice voor opschaling
Voor het versnellen en opschalen van CO2-neutrale woningrenovatie in de bestaande sociale woningbouw heeft De Bouwcampus in samenwerking met zes regionale innovatiehubs een innovatietraject ingericht. ‘Bij deze hubs zijn corporaties, bouwers, kennisinstellingen en marktpartijen aangesloten en samen vormen zij zes Communities of Practice,’ vertelt Hans. ‘De focus ligt op opschaling. Kijk, voor innovatie krijgen we de handen altijd op elkaar, maar voor het proces van opschaling – dat langer duurt en soms meer moeite kost – gebeurt dat veel minder. Het idee achter dit traject is om met de CoP’s voorbij de pilotfase te komen. De CoP’s ontwikkelen kansrijke concepten door tot haalbare proposities om woningen CO2-neutraal te renoveren. Deze geslaagde proposities worden vervolgens grootschalig in de praktijk geïmplementeerd.’

Communities of Practice

  • BuildinG (regio Noord)
  • Pioneering (regio Oost)
  • SPARK makers zone (regio Zuid)
  • Utrechtse Renovatieversneller (regio Midden)
  • 3D Makerszone / BouwLab R&Do (regio Noord-Holland)
  • iCircl (regio Zuid-Holland)

Innovaties naar de praktijk brengen
‘De CoP’s laten zien dat je, gebruikmakend van regionale netwerken en dynamieken, een nieuwe realiteit kunt starten waarin product- of procesinnovatie de hoofdrol spelen. De Bouwcampus vervult daarin een coördinerende rol: om de procescoaches van de CoP’s maandelijks bij elkaar te brengen, met ze te sparren, ze te ondersteunen en elkaar te laten inspireren. Het is goed om te weten dat de aangesloten hubs van elkaar verschillen. De ene hub zit meer op digitalisering, de ander focust op circulariteit. Het idee achter de CoP’s is niet zozeer om iets revolutionairs te doen, maar juist om met elkaar iets te maken dat werkt, wordt verbeterd en vaker wordt toegepast.’

Regionale inzet met landelijke rugdekking
De Bouwcampus werkt in dit transitietraject voornamelijk met koplopers en begrijpt tegelijk ook dat niet iedere deelnemende woningcorporatie koploper op alle relevante thema’s kan zijn. ‘Het voordeel is dat de regionale communities aan een landelijke paraplu hangen. Zo zijn ze in Zuid-Holland bezig met biobased isolatiematerialen. Stel dat er in andere regio’s koplopers zijn onder woningcorporaties en marktpartijen, dan kunnen zij ook aansluiten om hun behoefte(n) en ervaringen te delen. En om bijvoorbeeld projecten in te brengen en zodoende de soms gewenste massa te creëren. Immers, soms zijn regio’s te klein en zoek je landelijk naar partners.’

Veel vaker de successen delen
‘Er gebeurt ook buiten de CoP’s al ongelooflijk veel op het gebied van verduurzaming,’ vult Atto aan. ‘Zeker in de bestaande woningvoorraad. De focus ligt doorgaans echter alleen op de grondstoffenagenda óf de energieagenda. Terwijl ons advies is dat je naar beiden kijkt wanneer je een woning gaat verduurzamen. Je kunt het maar één keer goed doen en kies dan meteen voor circulaire, gezonde energiemaatregelen. De hubs zijn hier uitermate goed in, zij begrijpen beide perspectieven en agenda’s. Niet in de minste plaats omdat ze in een netwerk zitten waarin kennis over dit soort zaken wordt gedeeld. De procescoaches hebben daarin een sleutelrol. Zij zijn degenen die de woningcorporaties moeten enthousiasmeren.’

Het kost tijd en aandacht om ervoor te zorgen dat corporaties het zelf – en dus vooral anders – gaan doen. Atto: ‘Het is aan De Bouwcampus om landelijk te communiceren over de successen. Er gebeuren al zoveel mooie dingen in de regio’s, bij de CoP’s. Nu moeten en gaan we ook de lagen daaromheen vertellen wat al kan. Want dat is misschien wel de belangrijkste stap naar opschaling.’

We vatten de koe graag bij de horens. Hieronder vind je een tweetal links naar projecten die in de regio’s zijn uitgevoerd.

Community of Practice 3D Makerszone / BouwLab R&Do (Haarlem)

Procescoach Wilfred van Beuningen werkt met zijn CoP aan het digitale huis van de toekomst. Met hulp van De Bouwcampus én het netwerk van de andere hubs is de community opgezet met corporaties Alliantie, Parteon, Kleurrijk Wonen, deltaWonen en GroenWest. De CoP werkt in drie werkgroepen aan het creëren van een Digitale Tweeling van woningen, zodat op basis van daadwerkelijke data het beste en meest duurzame onderhoudsscenario te bepalen is. Onderdeel van het traject is zorgen dat deze digitaliseringsslag ook door andere corporaties gemaakt kan worden. Hiervoor ontwikkelt de CoP een serious game in de 3D-Makerszone. Hier lees je meer.

Community of Practice Utrechtse Renovatieversneller (Utrecht)

In Utrecht is Arthur Lippus procescoach van een actieve community met vier koplopers uit de RWU (Regioplatform Woningcorporatie Utrecht) en negen co-makers. De corporaties werken succesvol samen via het donutmodel en door de samenwerking zijn de co-makende onderhoudspartijen bereid over hun eigen grenzen te kijken. De community pakt verschillende trajecten op. Nu werken zij toe naar één integraal keuzemodel dat co-makeronafhankelijk is. Niet alle negen een eigen systeem, maar gezamenlijk een standaard om tot het beste renovatiescenario qua CO2-ambities te komen. Deze standaard wordt opgebouwd in excel, maar ontwikkelt (met hulp van de andere CoP’s) door naar een app. Een belangrijke procesinnovatie.

De Bouwcampus koestert haar netwerk
‘Innovatie stopt nooit. En de drang naar opschaling evenmin. Wij hopen dan ook dat we de bij ons aangesloten hubs kunnen enthousiasmeren om na een aantal jaar nieuwe CoP’s te vormen waar we andere thema’s kunnen inbrengen. Denk aan industrialisatie van de woningbouw. Daar wordt op verschillende manieren op ingezet, ik kan me voorstellen dat een nieuw CoP hier ook een belangrijke rol in kan spelen. Dat zou voor ons een prachtig volgend onderwerp zijn.’